علت آن ، وجود منشيان و يا ميرزابنويس‌ها بود كه كار خواندن و نوشتن را براى آنان سهل مىكرد « 1 » . امّا در مورد فيروز ميرزا احتمالا او اين ويژگىها - علاقهء خواندن و نوشتن در ادبيات ، و همچنين سلحشورى و شجاعت در جنگيدن - را از پدر خود عباس‌ميرزا كسب كرده باشد . " بن‌تان " نمايندهء ناپلئون بناپارت كه در سال 1222 ق / 1807 م . به ايران سفر كرده ، دربارهء پدر وى مىنويسد : « . . . يكى از خصوصيات اخلاقى وى حس جاه‌طلبى است و اميدوار است كه روزى به سلطنت ، آن هم به سلطنتى بسيار با شكوه و جلال دست يابد و چون مىداند كه براى موفقيت بايد زحمت فراوان متحمل شود و اطلاعات وسيع داشته باشد به تحصيل مىپردازد ، از زنان دورى مىجويد و اغلب شبها به مطالعه مشغول است . كمتر كسى از ايرانيان به اندازهء او از ادبيات و علم شرقى اطلاع دارد . در ضمن بسيار علاقمند است بداند چه عواملى باعث پيشرفت غرب گشته است و حاضر است همهء سنت‌هاى ملى و مذهبى را براى پيشرفت ايران كنار بگذارد و هرگونه تأسيسات نظامى و غير نظامى كه لازم باشد به سبك غرب بنيان گذارد . » « 2 » با اين‌كه فيروز ميرزا فرزند چنين پدرى بود ، به نظر مىرسد كه وى هيچگاه در طول زندگى خود به درك اين مهم دست نيافت ، امّا بر خلاف او پسرش عبد الحسين ميرزا كه با تعليم و تربيت نوين عصر خود آشنايى يافته بود ، بيشتر از آن بهره گرفت ، و يا شايد فيروز ميرزا پس از دريافت ضرورت تحصيلات نوين براى تعليم و تربيت جدى پسر اقدام كرد . البته تحصيلات عبد الحسين ميرزا هم متداول آن روزگار نبود ، زيرا كه همهء شاهزادگان اين

--> ( 1 ) . البته سنت مرسوم بود كه علاوه‌بر مهارت در خواندن و نوشتن از ميرزابنويس‌ها استفاده مىكردند . ( 2 ) . بن‌تان ، اگوست ، سفرنامه ، ترجمه منصوره اتحاديه ، چاپ شده در چاپخانهء سپهر ، تهران ، 1354 ، ص 69 .